این زمین لرزه ساعت ۱۱ و ۵۳ دقیقه روی داد و بنا به اعلام مسئولان محلی هیچ خسارتی در بر نداشت.

به گزارش مهر پس از زمین لرزه ۳.۶ ریشتری فاریاب ساعاتی قبل زلزله ای به شدت ۳ ریشتر بم را تکان داد.

زمین لرزه ای به شدت ۳ ریشتر ساعاتی قبل شهر بم را تکان داد.

این زمین لرزه ساعت ۱۱ و ۵۳ دقیقه روی داد و بنا به اعلام مسئولان محلی هیچ خسارتی در بر نداشت.

کانون این زلزله در عمق هفت کیلومتری زمین قرار گرفته است و مشخصات جغرافیایی زلزله نیز ۵۸.۳۲ درجه طول جغرافیایی و ۲۹.۲۰ درجه عرض جغرافیایی ثبت شده است.

در سالهای اخیر اطلاعات زیادی در مورد زلزله کسب کرده و فرآیند وقوع آن را بهتر از پیش درک نموده و با تلفات ناشی از آن آشنا هستیم. اما هنوز هم برای مقابله با آن کاری نمی توانیم انجام دهیم. البته دانش امروزی با توانی که دارد راه‌حل‌هایی را پیشنهاد می‌کند که در برخی از شرایط مفید به نظر می‌رسد. با این وجود ، در حال حاضر این امکان وجود ندارد که به مردم گفت دقیقاً چه وقت زلزله روی می دهد.

منشا پیدایش زمین لرزه:

زمین لرزه ها توسط فرآیندهای بنیادین و قدرتمند زمین شناختی که خارج از حیطه کنترل ما هستند، به وجود می‌آیند. این فرآیندها نسبتا غیر قابل پیش بینی است که در اثر فعل و انفعالات درونی زمین و برهمکنش مواد مذاب داخلی زمین که آشوبهای شدیدی را در داخل زمین علاوه از بازتاب بیرونی آن به وجود می آورند. برای پی بردن به ماهیت وجودی ، علل پیدایش ، زمان وقوع و قدرت زلزله به تکنولوژیهای پیشرفته تری نیاز هست.

پیش بینی زلزله:

امواج زلزله‌ای ثبت شده، می تواند به ما اطلاع دهند که ارتعاش‌های بسیار قویتری در راه است، اما این اطلاعات می تواند فقط چند دقیقه پیش از وقوع زلزله به ما اخطار دهد. دانشمندان می‌توانند بر پایه حرکت‌های صفحه‌ها در زمین و موقعیت منطقه‌های گسل ، پیش بینی کنند که در کدام مناطق احتمال وقوع زلزله زیاد است. همچنین با تحقیق در تاریخ زمین لرزه‌های روی داده در منطقه مورد نظر، زمان احتمالی وقوع زلزله را پیش بینی کنند.

با این همه این پیش بینی ها معمولاً بسیار ضعیف هستند. اما پیش بینی دانشمندان در مورد پس لرزه ها دقیق‌تر است. پس لرزه‌ها ، لرزه‌هایی است که پس از زلزله اولیه روی می‌دهد. این پیش بینی‌ها براساس تحقیق‌های بسیار وسیعی که در مورد الگوهای پس لرزه‌ها انجام شده است، صورت می گیرد. زلزله شناسان در این مورد که چگونه زمین لرزه‌هایی که از یک گسل شروع شده اند، می توانند زلزله‌های دیگری را در گسل‌های متصل به یکدیگر به وجود آورند، پیش بینی‌های دقیقی انجام می‌دهند.

پیش بینی فیزیکی زمین لرزه:

• زمینه دیگر بررسی ، ارتباط بین بارهای الکتریکی و مغناطیسی در صخره‌ها و زمین لرزه است. بعضی از دانشمندان بر این عقیده اند که این میدان الکترومغناطیسی پیش از زمین لرزه تغییر می کند.

• علاوه بر این زلزله شناسان خروج گاز از زمین و تغییر شکل زمین را به عنوان علائم اخطار دهنده زمین لرزه می شناسند. با این همه در بسیاری از موارد نمی‌توان زمین لرزه را با دقت کافی پیش بینی کرد.

عمده پیشرفت هایی که طی 50 سال گذشته حاصل شده است به آمادگی برای زلزله و مخصوصاً حیطه مهندسی عمران مربوط می شود. طی چند دهه اخیر استانداردهایی برای ساخت ساختمان ها در نظر گرفته شده است تا مقاومت آنها در برابر نیروی امواج زمین لرزه افزایش یابد. از استانداردهای جدید می توان به تقویت مصالح اشاره کرد. طراحی بناها به شیوه ای که از انعطاف پذیری لازم برای جذب ارتعاش ها برخوردار باشند بدون آنکه تخریب شوند، یکی دیگر از این روش هاست.

طراحی ساختمان‌ها به شیوه ای که بتوانند این ضربه‌ها را بگیرند، مخصوصاً در مناطقی که زلزله خیز هستند، از اهمیت بسیاری برخوردار است.یکی دیگر از مولفه‌های آمادگی ، آموزش مردم است. امروزه بسیاری از سامانه‌های دولتی در اغلب کشورها دفترچه‌های راهنمایی منتشر می‌کنند که در آن چگونگی وقوع زلزله ، راهنمایی‌هایی در مورد حفاظت خانه در برابر زلزله‌های احتمالی و فعالیت‌هایی که در زمان وقوع زلزله باید انجام داد، گردآوری شده است.

دیدکلی

احتمال قریب به یقین می‌رود که روزی زلزله شدیدی در تهران رخ دهد و این شهر زیبا و ساختمانهای باشکوه و عظیم به قبرستان و خرابه‌ای مبدل شود. 99% این بناها روی اهالی می‌ریزد و تلفات بیشماری وارد خواهدشد. البته ممکن است این حادثه پس از چند سال ، بلکه پس از قرنی اتفاق نیفتد و خود ما ناظر این آوارگی و خرابی نباشیم و ممکن است در آتیه‌ای نزدیک و شاید هنگام قرائت این سطور اتفاق افتد. متن فوق را (آبرالیان) ، زمین شناس برجسته ایران در سال 1330 نوشته است و نشان می‌دهد طرح موضوع زلزله تهران مربوط به امروز نیست و تازگی ندارد.

گسلهای اصلی تهران

شهر تهران دارای گسلهای فراوانی است. گسلهای اصلی تهران عبارتنداز :

• گسل مشا : گسل مشا که از شمال شرقی تهران ، از آبعلی تا بعد از کلاک در کرج ادامه دارد و تمام شمال تهران را دربر می‌گیرد.
  
• گسل ری شمالی و جنوبی
• گسل کهریزک
• گسل دارآباد
• گسل نیاوران
• گسل گرمسار
  
  

خطر زمین لرزه‌های قوی که تهران را تهدید می‌کند، زمین لرزه‌هایی هستند که از جنبش دوباره و حرکت احتمالی گسلهای فوق به وجود می‌آید.

احتمال وقوع زلزله در تهران

آخرین زلزله مهیب تهران در اثر حرکت گسل مشا و با بزرگی 7.1 ریشتر مربوط به 174 سال پیش است. در این فاصله در سالهای 1309 ، 1326 ، 1334 ، 1362 چند زمین لرزه در تهران احساس شده که تنها از نظر ارتباط با گسل مشا اهمیت دارد. طبق مطالعات انجام شده دوره بازگشت یک زمین لرزه 10 تا 219 سال است و همانطور که در بالا ذکر شد از آخرین فعالیت مشا 174 سال گذشته است و تهران همچنان در انتظار یک زلزله مهیب به سر می‌برد.

فاجعه‌ای بزرگ

آنچه مسلم است این است که تهران آمادگی چندانی برای مقابله با این پدیده مخرب طبیعی ندارد. خطر زلزله تأسیسات مهمی چون بیمارستانها ، مدرسه‌ها ، پادگان‌ها ، ادارات دولتی ، هلال احمر و مراکز آتش نشانی را هم در معرض خطر قرار می‌دهد و پس از زلزله ، آب و برق و گاز شهر قطع خواهد شد و به سبب ویرانی ساختمانها ، راهها بسته می‌شود و اثرات فاجعه را بیشتر می‌کند.

وضعیت ساختمانها

وضعیت ساختمانها در شهر تهران نیز مطلوب نیست. بخش‌های مرکزی تهران و محلات قدیمی شهر و اطراف آن مانند تجریش ، قلهک و جنوب شهر ساختمانهایی با طول عمر بیش از 30 سال وجود دارد که با مصالح نامرغوب و ملات ضعیف ساخته شده‌اند و نمی‌توانند در برابر زلزله‌ای با بزرگی متوسط مقاومت کنند.

مشکلات موجود

تراکم خانه‌ها و جمعیت ، نبودن فضای باز برای چادر زدن و کمک رسانی از گرفتاریهای تهران است. وجود ساختمانهای غیر مقاوم ، سطح بالای آب زیرزمینی ، دانه ریز بودن خاک ، آبرفتی بودن رسوبات باعث شده است با وجود اینکه گسلهای اصلی بیشتر در شمال شهر تهران است، ولی جنوب تهران نیز در برابر آسیب پذیر باشد. سدهای کرج ، لتیان ، لار در برابر زلزله‌های بزرگ مقاوم نیستند و مشکل دیگری برای شهر هستند.

راهکارهای ممکن

در حال حاضر انتقال پایتخت به شهر دیگر از نظر مالی به صرفه نیست. اما دست کم می‌توان دانشگاهها ، تجهیزات و مراکز مهم صنعتی را از این شهر خارج کرد. مهمترین اقدامات کوتاه مدت ، امن کردن ساختمانهای مهم دولتی ، بیمارستانها ، آتش نشانی‌ها و مراکز امداد رسانی است. به امید اینکه هیچ وقت شاهد خشم طبیعت در کشور عزیزمان نباشیم.

زمین لرزه ای خفیف شامگاه پنجشنبه در انبارلوم آق قلای گلستان به وقوع پیوست.

رسول حسام، مدیرکل مدیریت بحران استانداری گلستان با تایید این خبر در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: زمین لرزه ای به بزرگی چهار ریشتر در امواج درونی زمین، پنجشنبه شب انبارلوم آق قلا را لرزاند.

وی افزود: خوشبختانه این زمین لرزه خسارت جانی و مالی نداشته است.

محققان آلماني موفق به طراحي و ساخت كاغذ ديواري مقاوم در برابر زلزله شده‌اند كه مي‌تواند از تخريب و فرو ريختن ديوار در زمان وقوع زمين لرزه پيشگيري كند.

به گزارش ايسنا محققان مؤسسه تكنولوژي كارلسروهه آلمان با استفاده از الياف شيشه‌اي با مقاومت بالا كه به يكديگر بافته شده اند، يك پوشش الاستيك بسيار قوي توليد كرده‌اند كه مي‌تواند انرژي ناشي از زلزله را به چهار جهت مختلف منتقل كرده و مانع از فرو ريختن ديوار شود.

اين كاغذ ديواري توسط چسب نرم و قابل انعطافي كه از آب و دانه هاي پلي اورتان ساخته شده است، به ديوار اصلي متصل مي‌شود.

پس از نفوذ چسب بداخل ديوار و تبخير آب موجود، دانه هاي پلي اورتان پوشش بسيار مستحكم روي ديوار ايجاد مي كنند كه باعث انتقال انرژي ناشي از زلزله به جهات مختلف مي‌شود.

«موريتس اوربان» از محققان اين مركز تأكيد مي‌كند: كاغذ ديواري ضد زلزله در شبيه‌سازي زلزله مورد آزمايش قرار گرفته و به دليل استفاده از اين پوشش در ديوارهاي خانه، ساختمان تخريب نشد.

توليد تجاري پوشش ديواري مقاوم در برابر زلزله از سال جاري ميلادي آغاز خواهد شد.

احساس شده است.

زمین لرزه ای به بزرگی ۶/۳ در مقیاس امواج درونی(ریشتر) ساعت ۱۲ و ۵۷ ثانیه روز جمعه شهرستان'راور' واقع دراستان كرمان را لرزاند.

به گزارش ایرنا، زمین لرزه ای به بزرگی ۶/۳ در مقیاس امواج درونی(ریشتر) ساعت ۱۲ و ۵۷ ثانیه روز جمعه شهرستان'راور' واقع دراستان كرمان را لرزاند.

به گزارش مركز لرزه نگاری كشوری موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران ، شبكه های لرزه نگاری وابسته به این مركز دیگر مشخصات این زمین لرزه را عرض شمالی ۵۰/۳۱و طول شرقی ۷۲/۵۶ به ثبت رسانده اند.

هنوز از خسارات مالی و جانی احتمالی این زمین لرزه گزارشی ارسال نشده است.

معاون امداد و نجات جمعیت هلال احمر از زلزله ۴.۵ ریشتر کرمان که امروز ساعت ۱۰:۲۷ دقیقه صبح رخ

داد خبر داد.

حیدر حیدری در گفتگو با باشگاه خبرنگاران افزود: این زلزله در راور کرمان حدود ۸۰ کیلومتری جنوب کرمان

رخ داده است.

وی ادامه داد: خوشبختانه تلفات جانی و مالی هم نداشته است.

شهردار ناحیه سه منطقه ۳ گفت:‌شهرداری این منطقه به منظور افزایش آمادگی شهروندان در مقابل فعال شدن گسلهای زلزله و طغیان احتمالی آب قنات اقدام به برپایی مانوری در ناحیه سه این منطقه کرده است.

به گزارش باشگاه خبرنگاران، ‌با توجه به گسترش شهرنشینی و قرارگیری بسیاری از شهرها و مناطق مسکونی ایران در پای دامنه ها و قرارگیری روندهای گسله کواترنری در مرز بین کوه و دست در بسیاری موارد منطبق بر پای دامنه های کوهستانی، مسئله حریم گسلش و چگونگی تعیین آن اهمیت ویژه ای یافته است از ساخت و سازهای کنونی در شمال و شمال خاوری باختر و جنوب تهران بر روی پهنه گسله صورت گرفته است در بسیاری از موارد پهنه ساخت و ساز با تسطیح ناحیه پای دامنه (محل قرارگیری پهنه گسله) به بخشهای شمالی گسل شمال تهران رسیده است، ساخت و ساز بی رویه ای در حریم گسلهای شمال تهران و شمال و جنوب ری و کهریزک در حال گسترش بی رویه ای است.

ساخت و ساز با تسطیح نواحی پای دامنه های شمال تهران در ناحیه های سوهانک،‌دار آباد، گلابدره، دربند، ولنجک، فرحزاد،‌سعاد آباد و کن با شدت ادامه دارد و اخیرا سازه های مهمی نظیر برجها دانشگاه ها و هتلها در همین محدوده تعیین محل می شوند.

منطقه تهران محل تلافی روندهای ساختاری مهم در ناحیه جنوب البرز مرکزی و شمال ایران مرکزی است شهر تهران در پهنه ای واقع است که از جهت های مختلف با گسلهای بنیادی و کواترنز احاطه می شود، گسل شمال تهران در ناحیه شمال، شمال باختر و باختر تهران بصورت یک پهنه گسله(شامل چندین گسل متوالی و پی در پی) تا ناحیه اشتهارد و بویین زهرا ادامه دارد.

بنابراین به سراغ مجید سلطانی شهردار ناحیه ۳ منطقه رفتیم تا اطلاعاتی در مورد فعال شدن گسل نیاوران بدست آوریم.

وی ادامه داد: بر اساس سناریوی از پیش تعیین شده ساعت ۹ صبح چند روز پیش زلزله ای رخ می دهد که موجب شکست گالری قنات واقع در محله منظریه شد وپس از آن آب قنات از مسیر خود خارج شده و موجب ایجاد تخریب در نواحی دیگر و هدر رفتن آب می شود که عوامل شهرداری ناحیه سه به فوریت به محل حادثه اعزام شده و با همکاری سازمان آتش نشانی گالری قنات را ترمیم و آب را به مسیر اصلی خود بر می گردانند.

وی خاطر نشان کرد: ایران با داشتن گسلهای فراوان از جمله کشورهای زلزله خیز در دنیا محسوب می شود و تهران نیز به عنوان پایتخت کشور دارای ۲ گسل مهم نیاوران و ری است و شهرداری ناحیه سه تهران نیز به دلیل وجود گسل نیاوران و قناتهای بسیاری که در این محدوده وجود دارد با برپایی مانور ضمن ایجاد هماهنگی بین نیروهای اجرایی اقدام به اطلاع رسانی و افزایش آگاهی شهروندان می کند.

خبرآنلاین: بحث زلزله در کشور ما جدی است، در سه ماه گذشته تنها دو زلزله بالای ۴ ریشتری لرزه بر اندام تهرانی ها انداخته و البته از اول سال ۹۰ تا به حال زلزله های کوچک یا به اصطلاح خرد از شمال تا جنوب کشور را لرزانده است.

این که این زلزله ها تا چه حد خطرناک هستند و آیا هشداری برای زلزله های بزرگتر هستند شایعه های است که این روز ها سر زبان ها افتاده و ما آن ها را با مهدی زارع در میان گذاشتیم معاون پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله در کافه خبر می گوید: زلزله های کوچک می تواند زنگ هشداری هم باشد چون اعلام می کنند که منطقه فعال شده است اما امکان پیش بینی زمان وقوع زلزله هنوز وجود ندارد.

آقای دکتر اخیرا تعداد زلزله های خفیفی که در نقاط مختلف کشور اتفاق می افتد افزایش یافته است.آیا این موضوع علت خاصی دارد یا اینکه یک موضوع طبیعی است؟

ابتدا باید بگویم که در دنیا علم زلزله شناسی اهمیت زیادی دارد چون به واسطه آن اعماق زمین و ساختار کرده زمین کشف شد. برای شناخت هر پدیده ای درجهان واقع لازم است ابتداازآن تعریف مناسب ونسبتاً جامعی داشته باشیم . چراکه بدون دانستن تعریفی مناسب ازآن نمی توان به کنه آن پدیده پی برد وآن رابه خوبی درک کرد.زمین لرزه ، لرزش وجنبش شدید ویا خفیف قشرسخت کره زمین -پوسته- است. دلیل این پدیده به تغییرات ژئودینامیکی درون زمین و در نتیجه آن حرکت ورقه های سخت پوسته بستگی دارد. درک بیشتر این پدیده ها در جهان در قرن بیستم مدیون علم زلزله شناسی بوده است.

اینکه شما احساس می کنید تعداد زلزله های زیادی رخ داده دلیلش این است که تعداد دستگاههای ثبت بیشتر شده و تکنولوژی علم زلزله نگاری توسعه پیدا کرده است. برای همین است که امکان ثبت زلزله هایی که قبلا وجود نداشت الان فراهم شده است. از طرفی هم گاهی یک رخدادی سبب وقوع پس لرزه های زیادی می شود مانند زلزله بم که پس لرزه های آن حدود دوسال ادامه داشت و همین تعداد زلزله ها زیاد همگی ثبت شدند.

زلزله‌های اخیر که به‌صورت گروهی در اطراف استان مرکزی اتفاق افتاد، که در محدوده اراک این نوع زلزله های فوج گونه سابقه نداشته ولی در گذشته در منطقه زاگرس تجربه شده، به‌طور نمونه در نورآباد، دهلران، ممسنی و مسجدسلیمان مواردی شبیه به این فعالیت‌های اخیر را داشته‌ایم که زلزله‌‌های بیشترکوچک، با بزرگای کوچکتر۵ (بیشتر زیر ۳ریشتر) رخ ‌داده اند. تا امروزدر منطقه اراک حدود ۶۰ زلزله (بابزرگای ۲.۵ تا ۴.۵) رخ داده است، اما تنها دوتا از آن با بزرگای ۴ تا ۴.۵ بود. دلیل عمده هم همان افزایش دستگاه های زلزله شناسی است چون اگر همین زلزله ها در جنوب کشور مثلا در خاش و ایرانشهر رخ می داد امکان ثبت تمام آنها وجود نداشت چون تنها یک ایستگاه لرزه نگاری در چابهار وجود دارد.

این زلزله های خفیف می تواند نشانگر وقوع زلزله خطرناکی باشد؟مثلا اینکه گسلی فعال شده باشد؟

در مطالعات زلزله شناسی زلزله هایی با بزرگای ۵ یا بیشتر به دلیل احتمال ایجاد خرابی و برای تعیین گسل مسبب مد نظر قرار می گیرد ، بر این اساس برای زلزله هایی که کمتر از ۵ ریشتر بوده و یا موجب گسیختگی نشده و خساراتی را وارد نکرده است به سختی می توان ارتباط این نوع زلزله ها را با گسلهای فعال یافت. این امر در تمام دنیا صدق می کند.

وقوع زلزله‌های خفیف الزاما نشانه‌ای از نزدیکی زلزله بزرگ نیست. البته نباید خوش‌بین بود که با چنین زلزله‌های خفیفی، پایتخت از احتمال زلزله‌های بزرگتر فاصله می‌گیرد یا درامان است.نمی توانم به طور قطعی بگویم زلزله‌ متوسط و کوچک می‌تواند باعث کاهش تنش جمع شده در منطقه شرق تهران بشود، چون هنوز نمی دانیم میزان این تجمع تنش ها چقدر است که بگوییم مثلا فلان مقدار تخلیه شده و اینقدر باقی مانده است. این کار نیاز به مطالعات بسیار مفصلی دارد. به‌طور مثال زلزله‌ای که اخیرا در نیشابور با قدرت ۵.۲ ریشتر اتفاق افتاد هم می‌تواند پیش‌درآمد زلزله‌ای بزرگ تلقی شود و هم نه. ساده‌تر بگویم که پیش بینی زلزله کار خیلی سختی است.اما زلزله های کوچک از نظر علمی اهمیت فراوانی دارد.

بنابراین تا حدودی می تواند زنگ هشداری باشد؟

بله.زلزله های کوچک می تواند زنگ هشداری هم باشد چون اعلام می کنند که منطقه فعال شده است، البته مردم از این پیش لرزه ها می ترسند که کاملا عادی است چون ترس برای انسان عاقل است .البته نباید مردم را نگران کرد از طرفی هم نباید واقعیتها را پنهان کرد. چون پیش لرزه ها اعلام می کنند که آن منطقه خطرناک است و گسلها فعال شده اند. مثلا زلزله بم (۵ دیماه ۸۲)هم پیش لرزه داشت و آنهایی که آگاه بودند توانستند نجات پیدا کنند.

از نظر علمی تا چه اندازه فرآیند پیش بینی زلزله امکان پذیر است؟

هدف علم، پیش بینی است. بنابراین به لحاظ نظری می توان گفت زلزله پدیده طبیعی قابل پیش بینی است.منتهی یک پدیده تعیینی، تصادفی است. این تصادفی بودن کار را سخت می کند و علم هنوز قابلیت پیش بینی این موضوع که زلزله دقیقاً درکجا و چه زمان می آید را ندارد. به طور مثال در کالیفرنیا ۲۰ سال پیش زلزله ای با بزرگای ۷ را پیش بینی کرده اند، اماهنوز اتفاق نیفتاده است.

ما بعنوان کشوری که به صورت علمی در زمینه پیش بینی زلزله کار با کیفیت را شروع کرده ایم، وضعمان به نسبت بد نیست. دانشجوی دکترا در این زمینه داریم و سرمایه گذاریهای اولیه هم شده است. و همکاریهای بین المللی با کمک مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری ریاست جمهوری با روسها داشته ایم و به دنبال این هستیم که این همکاری را توسعه دهیم. از این نظرهم گامهای خوبی برداشته ایم و امیدوار کننده است.ما در مرکز مطالعات از سال ۸۶ کارهایی را در این زمینه انجام دادیم.بنابراین یک دهه هم نمی شود که ما در این زمینه کار کردیم اما همین هم دلگرم کننده و افتخار آمیز است.

نظر شما در مورد ادعاهایی که در مورد ساخت دستگاه پیش بینی زلزله می شود، چیست؟

در ماه ۲ تا سه دستگاه از طرف اداره ثبت اختراع و سازمان پژوهشهای علمی برای اظهار نظر نزد ما می فرستند. اداره ثبت اختراع از لحاظ قانونی دستگاه را بعنوان اختراع ثبت می کند ولی واقعیت این است که خیلی از دستگاهها که ساخته می شود در حد سنسور، نوسانگر یا نوسان نما است که می تواند زلزله را (پس از رخداد) نشان دهد. اما این دستگاهها را نمی توان بعنوان دستگاه پیش بینی زلزله دانست. اما باید توجه کنیم که اعلام آن در کشور علاوه بر سلب اعتماد مردم، فکر همکاران و محققانی که در این زمینه کار می کنند را مشوش می کند.

همیشه در کنار پیش بینی علمی یکسری شایعاتی هم وجود دارد مثل اینکه مثلا هر ۱۵۰ سال یکبار در تهران زلزله شدیدی رخ می دهد و الان زمان آن رسیده است؟

عده ای یک پیش بینی هایی انجام می دهند که تنش ایجاد می کند. مثلا چون در زمان وقوع فلان زلزله باران زیادی آمده اگر بارانی مانند آن ببارد امکان زلزله وجود دارد.در حالیکه عوامل زیادی در وقوع یک زلزله وجود دارد.شاید برای همین تنشها باشد که پژوهشگران کمتر وارد کار پیش بینی می شوند. دلیل این موضوع آن است که از سه اصل بنیادی "این همانی"، "بررسی تضاد و تناقض احتمالی در مشاهدات" و "علیت"، معمولا بسیاری از پیش گویان فقط به همان گام اول "این همانی" (شبیه همان مثال باران) می پردازند و آزمایش نمی کنند که این پیش فرض اولیه که با "این همانی" حاصل شده، آیا تضاد و تناقضی هم درونش دارد؟ و آیا با رابطه علت و معلولی سازگار نشان می دهد. در نهایت تسلط بر علم پیش بینی و شناختن مدلی برای پیش بینی به تنهایی کافی نیست، چرا که نیاز به داده و اطلاعات هم برای انجام پیش بینی (در تمام موضوعات علمی و البته در پیش بینی زلزله) لازم است. در اغلب ادعاهای مطرح شده موارد ذکر شده صدق نمی کند و در نتیجه اصلا این موارد پیش بینی علمی نیستند.

چند روز پیش در تهران زلزله ای رخ داد. تا چه حد این امکان وجود دارد که گسلی فعال شده باشد؟

دلیل اینکه کمترین لرزش در تهران توسط تعداد زیادی از مردم حس می شود این است که اولا جمعیت تهران از سال ۱۳۴۰ که دو میلیون نفر بود در سال ۱۳۹۰ از ۸ میلیون نفر هم بیشتر شده است بنابراین تعداد بیشتری این لرزشها را حس می کنند و آن را اطلاع می دهند.البته موضوع تکنولوژی را هم که قبلا اشاره کردم باید اضافه کنم.

در زمان وقوع هر زلزله درباره زلزله تهران بسیار گفته می شود. در تهران هر چند سال زلزله نسبتا بزرگی ثبت شده است. اما باید زلزله سال ۱۸۳۰ میلادی که در تهران اتفاق افتاده را با زلزله‌های قبلی همان گسل بررسی و مقایسه کنیم و بگوییم که ۸۰۰ سال پیش از آن هم زلزله‌ای مشابه روی همان گسل رخ داده است. بنابراین جایی که در گذشته خطرناک بوده در آینده هم می تواند خطرناک باشد . پس ممکن است در آینده هم زلزله ۷ ریشتری در تهران رخ دهد.

همانطور که اشاره کردم وقوع زلزله‌های خفیف الزاما نشانه‌ای از نزدیکی زلزله بزرگ نیست و در عین حال نباید خوش‌بین بود که با چنین زلزله‌های خفیفی، پایتخت از احتمال زلزله‌های بزرگتر فاصله می‌گیرد یا در امان خواهد بود. علم زلزله‌شناسی می‌گوید هر کجا زلزله‌های مهیب قبلا اتفاق افتاده، دوباره احتمال دارد تکرار شود و بنابراین در تهران که در‌ سال‌های دور سه بار زلزله‌ بزرگ (در سالهای ۸۵۵ میلادی، ۱۳۸۴ میلادی و ۱۸۳۰ میلادی) رخ داده، خطر وقوع زلزله همچنان وجود دارد.چون پوسته زمین در منطقه البرز و ایران مرکزی (اطراف تهران) مانند منطقه زاگرس (مثل فیروز آباد فارس یا بندرعباس) نیست که با فوجی از زلزله های کوچک تغییر شکل پوسته به تدریج رخ دهد.بنابراین اطلاعاتی که ما از محدوده تهران داریم این است که تغییر شکل در پوسته زمین در منطقه تهران با زلزله های شدید و معمولا دیر به دیر رخ می دهد.

آیا صحت دارد که در صورت وقوع زلزله،تهران به شدت آسیب می بیند؟

پیش بینی میزان خسارت دقیق بستگی به شناخت دقیق سناریو زلزله مخرب احتمالی بعدی و همچنین داشتن اطلاعات دقیق از از شرایط تهران دارد، اما شما نگاه کنید وقتی یک برف در تهران می بارد بسیاری خیابانها قفل می شوند، بنابراین آسیب پذیری تهران با همین مشاهده ساده هم قابل تشخیص است. بنابراین زلزله مخرب می تواند بسیار خسارت وارد کند البته در مناطق فرسوده و پرجمعیت خسارتها بیتشر می شود و تبعات بعد از آن ممکن است ناامنی ایجاد کند.

یک سوال دیگر؛ در کدام یک از مناطق ایران، زلزله بیشتر اتفاق می افتد؟

در کل فعالیت زلزله‌خیزی گستره زاگرس نسبت به جاهای دیگر کشور بیشتر است. در مناطق دیگر بحث زلزله ممکن است در برهه‌ای از زمان مطرح شود اما در پهنه زاگرس گسل‌ها همیشه فعالیت لرزه ای نشان می دهند. در مجموع به‌علت پدیده خردشد‌گی و گسل‌های زیاد با طول کوتاه در این منطقه زلزله‌های متوسط و متوسط رو به پایین رخ می‌دهد. مشخصه بارز زلزله‌های زاگرس همین است که تعدادشان زیاد است اما بزرگی‌شان کمتر از ۶ است و به‌ندرت زلزله با بزرگای حدود ۷ در این گستره رخ می‌دهد (مثل زلزله ۲۱ فروردین ۱۳۵۱ قیر-کارزین ، در جنوب فیروزآباد فارس- با بزرگای ۶.۹ و زلزله اول فروردین ۱۳۵۶ خورگو بندر عباس با بزرگای ۶.۹).

اما در مورد منطقه باید بگویم که باستان شناسان (مرحوم دکتر عزت الله نگهبان و دکتر کامبخش فرد)در حفاریهای خود در دهه ۴۰ اعلام کردند که ۳۲۰۰ سال پیش در منطقه قیطریه تهران تمدنی بوده که نابود شده و مطالعات دیرینه لرزه شناسی سازمان زمین شناسی هم نشان می دهد که در همان محدوده زمانی یک زلزله با بزرگای بیش از ۷.۰ در منطقه شمال تهران رخ داده است. بنابراین یک زلزله با بزرگای ۷.۰ یا بیشتر در محدوده تهران در ۳ هزار سال قبل با تخریب قیطریه همراه بوده و تکرار آن هم در محدوده ای که امروز داخل تهران قرار دارد، ممکن است.

گسلهای پایتخت از نظر فعال بودن و امکان ایجاد زلزله بزرگ در چه وضعیتی هستند؟ آیا همه گسلهای تهران شناسایی شده اند؟

منطقه تهران و پیرامون آن بر رو یا در نزدیکی ۵ گسل لرزه‌خیز مهم قرار دارد گسل‌های لرزه‌خیز تهران شامل گسل شمال تهران؛ ایوانکی، ری ، کهریزک و گسل مشا است. که در بین آنها گسل «شمال‌تهران» خطرناک‌ترین گسل (از نظر طول و قرار گیری در محدوده شهری و ساکن بودن حدود ۲ میلیون شهروند تهرانی بر روی پهنه گسله آن) است و گسل مشا نیز که گسل طویلی (با طول حدود ۱۸۰ کیلومتر) است از توان لرزه‌خیزی بالایی (با بزرگای بیش از ۷.۵) برخوردار است. از طرف دیگر با توجه به‌ اینکه نزدیک‌ترین نقطه شمال شرق تهران به گسل مذکور حدود ۳۰ کیلومتر فاصله دارد بنابراین درصورت فعال شدن، گسل مشا قادر خواهد بود خسارات زیادی در تهران، به ویژه در شمال و شمال شرق آن به بار بیاورد.

در زمینه عدم اجازه ساخت و ساز روی گسلها چه اقداماتی انجام شده است؟

براساس برآوردها در حدود ۲ میلیون نفر روی گسل شمال تهران ساکن هستند که چنانچه ‌این گسل فعال شود با توجه به تراکم جمعیت، جنبش شدید در محدوده پهنه گسل، و همچنین خرابی ها و آسیبی که در کل شهر حاصل خواهد شد، تبعات جبران‌ناپذیری از نظر وقوع خرابی تلفات به دنبال خواهد داشت.

اخیرا یکی از کارشناسان زلزله عنوان کرده بود شمال تهران به حدی از نظرلرزه خیزی در معرض خطر است که ‌این بخش از تهران باید به فضای سبز تبدیل شود آیا با‌ این نظریه موافق هستید؟

مساله ایجاد فضای سبز به نوعی شهر سازی با ایجاد "پشته سبز" بر روی پهنه های خطر ناک (بر روی گسلها، تونل ها، کانالهای انتقال آب، مواد شیمیایی و ... ) در شهر های بزرگ جهان مربوط است و حداقل فایده آن این است که مردم از پهنه گسله دورتر خواهند شد و البته فضای سبز هم گسترش خواهد یافت. البته الان بیشتر مناطق روی پهنه گسل شمال تهران ساخته شده و قیمت زمین و ملک در آن محدوه بسیار بالاست. اما اگر امکانی برای ساماندهی فضاهای موجود باشد، بله، توصیه من هم همین است که تا حد امکان پهنه گسل را به فضای سبز و به طور کلی منطقه غیرمسکونی اختصاص دهیم. در هر حال برای وقوع زلزله بزرگی در تهران، گسل شمال تهران یک چشمه احتمالی مهم خواهد بود اما ‌این‌طور نیست که سایر ساختمان‌های دیگر که روی گسل نیستند آسیب نبینند.

در دو سه زلزله خبرساز دو ماه گذشته، مرکز لرزه نگاری آمریکا، زودتر از ژئوفیزیک دانشگاه تهران از زلزله خبر داد. دلیل این اتفاق چیست؟

اینکه معمولا رسانه های خارجی زودتر از ما اخبار زلزله را اعلام می کنند یکی به خاطر سرعت کم اینترنت در ایران است و دیگری این است که در سازمان زمین شناسی ایالات متحده اطلاعات لرزه ای را از مجموعه ای از ایستگاههای لرزه نگاری در سراسر جهان در یافت می کند، بنابراین حتی در صورت نبود ایستگاه در یک کشور امکان تعیین محلو بزرگا برای زلزله ۴ به بالا را برای بیشتر نواحی زمین دارند. البته در داخل ایران و بیشتر نواحی مرکزی، جنوبی، غربی و شمال غربی کشور در صورت امکان ارتباطی سریع انتظار می رود که موسسات داخلی زلزله هایی که در داخل این محدوده رخ می دهند را سریعتر اعلام کنند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران از ساخت ۹ بیمارستان جدید مقاوم در برابر زلزله و جایگزین در کنار بیمارستانهای فرسوده این دانشگاه خبر داد که برخی از آنها فقط با کمک افراد خیر ساخته می‌شود.

باقر لاریجانی در مورد طرح جایگزینی بیمارستانهای فرسوده و احداث بیمارستان تهران به فارس گفت: بسیاری از بیمارستانهای تهران بیمارستانهای فرسوده‌ هستند و از طرفی تهران با مخاطراتی مانند زلزله مواجه است.

وی گفت: مجموعه زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی تهران بزرگترین فضای بیمارستانی در کشور است که اکنون ۸ هزار تخت بیمارستانی را در ۲۶ بیمارستان دارد و بسیاری از تخصص‌ها و فوق‌تخصص‌ها را در خود جای داده و در برخی رشته‌ها مانند پیوند مغز استخوان تنها مرجع کشور است.

وی افزود: برخی بیمارستانها مانند بیمارستان امام خمینی(ره) سابقه ۷۶ ساله دارد اگر چه بازسازی‌هایی در آن انجام شده ولی مشکلات جدی دارد.

وی اضافه کرد: همچنین اگر برای بازسازی برخی قسمت‌های بیمارستان سینا که بسیار مشکل داشت اقدام نمی‌کردیم تقریباً این بیمارستان مخروبه می‌شد روی همین اصل به دنبال جایگزین برای بیمارستانهای فرسوده هستیم که با کمک خیرین و وام بانکی احداث چندین بیمارستان را در دست داریم.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: بخشی از بیمارستان جامع زنان در کنار بیمارستان میرزاکوچک‌خان که بیمارستان بسیار قدیمی است دی ماه سال آینده به بهره‌برداری می‌رسد. بیمارستان ترمیمی حضرت فاطمه به عنوان قلب جراحی ترمیمی کشور در کنار بیمارستان قدیمی حضرت فاطمه ساخته می‌شود و اکنون سقف یازدهم آن در حال ساخت است.

وی خاطرنشان کرد: امیدواریم کار ساخت بیمارستان جایگزین مهدی کلینیک در بیمارستان امام خمینی با حدود هزار تختخواب از هفته آینده شروع شود. همچنین کار ساخت بیمارستان جدید سرطان در جنوب همین بیمارستان با ۶۰۰ تختخواب در صورت اخذ مجوز شهرداری شروع خواهد شد.

رئیس شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت گفت: همچنین با اخذ وام بانکی کار ساخت بیمارستان جایگزین در بیمارستان شریعتی هم تا چند ماه دیگر شروع می‌شود. بیمارستان اکبرآبادی به عنوان یکی از شلوغ‌ترین بیمارستانهای زنان و زایمان در جنوب تهران و بیمارستان فیروزگر علی‌رغم بازسازی‌های انجام شده بیمارستانی بسیار قدیمی است که در اولویت جایگزینی قرار گرفته‌اند.

لاریجانی به بهره برداری از بیمارستان تروما در ۱۴ طبقه داخل بیمارستان سینا خبر داد و افزود: با اینکه تجهیز این بیمارستان بسیار طول کشید اما تا اوایل سال آینده به بهره‌برداری می‌رسد.همچنین ساخت بیمارستان جدید سوختگی در منطقه کن آغاز می‌شود.

وی در مورد استاندارد بودن ساخت این بیمارستانها گفت: تمام بیمارستانهایی که ساخته می‌شود یکی از خصوصیاتشان این است که شرایط استاندارد را برای حفاظت در برابر زلزله تهران داشته باشند.

زلزله ای به بزرگی ۳.۴ درجه در مقیاس درونی زمین(ریشتر) ظهر امروز دماوند و توابع این شهرستان را لرزاند.

به گزارش مهر، شبکه های لرزه نگاری وابسته به مرکز لرزه نگاری مرکز ژئو فیزیک دانشگاه تهران، وقوع این زمین لرزه را در ساعت ۱۲ و ۵۴ دقیقه و ۳۷ ثانیه چهارشنبه در عرض شمالی ۳۵.۷۲و طول شرقی ۵۲.۲۵ در کانون شهر دماوند واقع در استان تهران ثبت کرده است.

این زلزله در عمق ۱۰ متری زمین و در ۱۶ کیلومتری دماوند در استان تهران، ۲۰ کیلومتری کیلان، ۲۲ کیلومتری آبسرد و ۷۷ کیلومتری تهران رخ داده است.